NBA

Onze opdracht

De politiek heeft de bal bij ons gelegd. Het overleg van de vaste kamercommissie Financiën op 14 mei jl. eindigde in een oproep aan het accountantsberoep om uiterlijk in september aanstaande met concrete voorstellen te komen. Voorstellen die gericht zijn op verbetering van kwaliteit en herstel van vertrouwen in ons beroep.

Samen met de komende rapportage van de AFM over de controlekwaliteit bij de big four vormen ze belangrijke bouwstenen voor de politieke evaluatie van de Wta, die ook voor september op de rol staat.

Wie vreesde dat ons debat van 28 mei als mosterd na de maaltijd zou komen, kreeg dus ongelijk. Het debat is relevanter dan ooit. Vanmiddag verzamelen zich veertig betrokken accountants in onze Limpergzaal. We gaan als beroepsgenoten open en eerlijk met elkaar van gedachten wisselen en zullen elkaar recht in de ogen kijken. Om te bevorderen dat ieder zegt wat hij denkt is er geen andere pers dan die van Accountant.nl. Het verslag van de sessie gaat over het spel, niet over de spelers. We hebben een collectief probleem; de kernwaarden van onze professie liggen onder vuur. Als we daar niets aan doen, verliezen we onze 'license to operate', zoals Jeroen Smit het noemde bij DWDD.

De verwachtingen voor het debat zijn hooggespannen. Het mag niet vrijblijvend zijn; vooraf zijn er al concrete aanbevelingen gedaan en wensenlijstjes ingediend. Begrijpelijk. We gaan het debat niet lichtzinnig in. Maar we kunnen in twee uur tijd ook niet alles oplossen. Belangrijk is vooral dat we de problemen helder in kaart brengen. Wat mij betreft liggen die op het terrein van de cultuur, kwaliteitsbeheersing, het besturingsmodel van de kantoren  en de financiële prikkels. Maar mogelijk is er meer mis, heilige huisjes zijn er in ieder geval niet. Vervolgens moeten we ideeën verzamelen die kunnen bijdragen aan concrete, realistische oplossingen.

Hoe hierna verder? De oogst van het debat wordt neergelegd bij een nieuwe werkgroep, samengesteld uit jongere beroepsgenoten afkomstig van oob-vergunninghoudende kantoren. Want daar speelt de problematiek zich vooral af. Deze werkgroep zal de voorstellen voor september moeten gaan formuleren, gebaseerd op een gedegen probleemanalyse. En op input vanuit beroep en samenleving. Daarbij wordt ze begeleid door een stuurgroep, breed samengesteld uit bestuurders van kantoren en beroepsorganisatie.

Haast is geboden, er moet op afzienbare termijn een voorstel liggen.  Een stevig voorstel, dat niet alleen een politiek doekje voor het bloeden moet inhouden, maar dat een reeks maatregelen presenteert die op korte termijn kunnen worden ingevoerd. Concreet, helder, werkbaar en aansluitend bij de verwachtingen van het maatschappelijk verkeer.

Ik hoop voor vandaag op een positief en constructief debat, met wederzijds begrip en respect. Het heeft geen zin de schuld eenzijdig bij bepaalde partijen te leggen. Los van wie er mee in het nieuws komt, de problematiek raakt ons allemaal. Een accountantsberoep dat haar problemen niet kan oplossen door onderlinge verdeeldheid, daar is niemand bij gebaat. En ik hoop dat u gehoor zult geven aan de komende oproep van de werkgroep om input te leveren voor de toekomst van de accountancy.

Wat vindt u van deze opinie?

Reageer Spelregels debat

Huub Wieleman (1955) was van januari 2013 tot juni 2015 voorzitter van de NBA.

Gerelateerd

12 reacties

Wim Nusselder

De opdracht aan de beroepsgroep, verwoord in de PvdA-motie zoals gisteren aangenomen (met slechts VVD en een ex-PVVer tegen), luidt om “zowel in de governance, de aansturing als in het verdienmodel verbeteringen aan te brengen”. (www.accountant.nl/Accountant/Debat/NBA/Onze+opdracht.aspx) Het verdienmodel reikt inderdaad verder dan alleen het bestuursmodel. (www.accountant.nl/Accountant/Opinie/Meningen/Beste+accountant+is+maatschappelijke+accountant.aspx) Dat vereist het aanpakken van de “weeffout in de opzet van het accountantsberoep”, “de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer” (Marcel Pheijffer, FD-outlook juni 2011). Ik interpreteer dat als de financiële afhankelijksrelatie, de persoonlijke relatie en de afhankelijkheid voor aanlevering van gegevens tussen de facto CFO en accountant. Verleggen van de relatie van CFO naar RvC (of equivalent orgaan) zal niet altijd voldoende zijn door belangenverstrengeling tussen management en eigenaars. (www.accountant.nl/Accountant/Opinie/Meningen/Ontkoppel+accountant+van+raad+van+bestuur.aspx) Evenmin is veel heil te verwachten van verandering van de governance structuur van accountantskantoren, bij de huidige rechtsvorm die dominant is, waarbij managers en eigenaars en toonaangevende professionals dezelfden zijn: “partners”. Als het mee zit ‘partners in behartiging van maatschappelijk belang’. Als het tegen zit ‘partners in crime’. Doordat toetreders tot de beroepsgroep de facto geselecteerd worden op hoge inkomensverwachtingen is de maatschappelijke perceptie de laatste tijd niet geheel ten onrechte gekanteld richting het tweede. Kortom: ‘follow the money’: de financiële afhankelijkheidsrelatie is cruciaal, maar daarmee is niet alles gezegd, zoals ik al aangaf onder “Ontkoppel accountant van raad van bestuur”. Uiteindelijk is het een kwestie van economische ordening: machtsrelaties (staat, bureaucratie), principieel vrijblijvende ruilrelaties (markt, afhankelijkheid) en/of ... professionaliteit (idealen, maar ook ideologie). Om ‘onderwerping’ aan staatsbureaucratie te vermijden zal de beroepsgroep een heldere identiteitskeus moeten maken: commercieel dienstverlener of professional met maatschappelijke functie. Daar horen verschillende financieringsmodellen (verdienmodellen) bij en een verschillende status. Je kunt niet van twee walletjes blijven eten. Overigens ben ik zelf geen accountant. Mijn relevante ervaring bestaat uit ruim 20 jaar financiële functies, meestal vanuit een positie als klant nauw samenwerkend (!) met de externe accountant, een paar jaar intern administrateur van een maatschap van AAs en recent 6 jaar verantwoordelijkheid voor interne controle in een internationale organisatie in een werkveld met hoog frauderisico.

Toine Goossens

AT: Jan Dat laat ik me graag eens uitleggen. Bij jou of bij mij? -) Veranderingsprocessen zijn vaak complex, maar juist verandering op de lange termijn is gediend met simpele uitgangspunten. Wat dat betreft heeft KPMG een goede keuze gemaakt; Jean Hommen komt uit een goede school. En met het overige stem je in?

Jan Bouwens

AT: Toine De cultuur van vandaag bepaalt het gedrag van vandaag. Maar de structuur van de organisatie bepaalt de cultuur in de tijd. Dat zijn zeer complexe processen die zich niet laten vangen in eenvoudige termen. De eenvoudige termen geven een ideaal aan; een ideaal dat niet eenvoduig is realiseren.

Toine Goossens

De draagkracht van de formele strategie is de cultuur in de organisatie. Waar de cultuur niet correct is komt een nieuwe strategie niet van de grond. Cultuur is een ander woord voor gedrag. De kanttekening daarbij kan zijn dat cultuur alleen ziet op collectief gedrag, maar dat is voor onze discussies van ondergeschikt belang. Zeer belangrijk in het sturen van collectief gedrag is de vraag waar de loyaliteit ligt. Lees de conclusies van Olof Bik over cultuur in accountantsorganisaties er nog eens op na en schenk daarbij ook aandacht aan de impliciete conclusie van Ferdy van Beest dat het niet uitmaakt of je linksom of rechtsom controleert, als het gedrag niet juist is wordt er altijd gefraudeerd. Een accountant die loyaal is aan de fundamentele beginselen van het beroep, maakt alle normen- en waarden systemen van anderen of zichzelf ondergeschikt aan die fundamentele beginselen. Dat is de kern van de Professioneel Kritische Instelling. Voor iedereen die zo opereert is er geen andere structuur, geen andere wetgeving en ook geen ander toezicht nodig. Dat zijn slechts materiële aangelegenheden die alleen ter zake doen als de fundamentele beginselen niet worden nageleefd. Simpeler kun je het niet maken

Jan de Rooy

Huub, Ben heel benieuwd of de problemen goed in kaart kunnen worden gebracht vanmiddag. Als ik jouw opsomming van de belangrijkste problemen zo eens bekijk maak ik me wel wat zorgen. Je noemt cultuur, kwaliteitsbeheersing, het besturingsmodel van de kantoren en de financiële prikkels. Gelukkig sta je open voor andere meningen. Ik probeer me voor te stellen op welke manier het gaat helpen als er wat gebeurt aan de voornoemde zaken. Hoe moet ik me de zegenende effecten van de aanpak van deze problemen op de kernproblematiek voorstellen? Het gaat de stakeholders om onvoldoende (uitvoering van) accountantscontrole. Primair wil men geen verrassingen qua continuïteit en fraude en men wil betrouwbare verslaggeving. Als we denken dat dit anders ligt, moeten we dat eerst onderzoeken. Helpt dan bijvoorbeeld een veranderde, betere(?) cultuur en meer integriteit om de druk op de fee’s te verminderen? Of helpt een ander besturingsmodel daarbij? Wordt er nu gestolen of zo? En helpen deze verbeteringen de accountants aan meer betrouwbare prognoses in gevallen van de beoordeling van onzekere continuïteit? Helpen ze fraude op te sporen? Alleen als we menen dat alle problemen louter samenhangen met de omstandigheid dat accountants volledig aan de leidband van het bestuur van de gecontroleerde organisatie lopen en bij hun werk altijd voldoende inzichten, tools en fee beschikbaar hebben, gaat deze redenering op. En dan ga ik nog maar voorbij aan het feit dat de stakeholders lang niet altijd nadeel zullen ondervinden bij een beperkte conservatieve afvlakking van de cijfers in de verslaggeving. Waarom toch niet gewoon een aantal piketpalen slaan in de vorm van verplichte registratie en openbaarmaking van kengetallen die over de performance (i.i.g. op gebied van de wensen van de stakeholders) van een kantoor gaan, gecontroleerd door de AFM. De beoogde veranderingen komen dan vanzelf!

Johan Visser

Een net zo onbegrijpelijk voorstel, een werkgroep van jongere RA,s van de OOB kantoren onder begeleiding van kantoren en NBA, als wederom een Big4 bestuurder als nieuwe NBA voorzitter. Simpele en keiharde conclusie: het verdienmodel van de OOB-kantoren en m.n. de Big4, moet hoe dan ook beschermd worden. En dat gaan jullie bespreken in een besloten vergadering. Met allemaal RA,s en zonder input van gebruikers etc. Doorzichtig en niet erg slim. Maar wie weet komen jullie er mee weg. De banken weten ook hun eigen verdiensten en positie handig veilig te stellen. Maar met echte hervormingen heeft dit zo op het eerste gezicht weinig te maken. Ben benieuwd of die vergadering van jullie incrowd nog wat oplevert. Na 26 jaar grondige observatie van de doelgroep blijf ik vooralsnog wat cynisch.

Jacob Kienstra

De toon is top! Dat er wat moet gebeuren is zeker! Een voorzetje in de juiste richting is ook goed, maar wellicht is het niet verstandig nu al beperkt te denken. Zie ook reacties Pieter en Marcel. Trek het breed, veel breder dan nu. Haal er ook CFO's bij en wellicht zelfs psychologen. En mensen die beter zijn in out of the box denken dan menig accountant... Een accountant schijnt zich nl. veelal te bewegen binnen de voor hem of haar geldende regels en richtlijnen. Een ondernemer of CFO doet dit in veel mindere mate en is gericht op oplossingen en creativiteit. Haast is geboden, dus niet al te veel wetenschappelijk bewijs of onderzoek. Ik onderschrijf de mening van Toine: graag voor september al enig resultaat geboekt. Want iedereen kan aanbevelingen schrijven, menigeen van ons zal er vast een boek over kunnen uitgeven. Meters maken! Met z'n allen! Succes vanmiddag

Paul Stoele

Beste Huub, Twee vragen: 1. Is het wijs dat 'wij van de grote kantoren' het gaan regelen voor 'ons van de grote kantoren' ? 2. Geeft hetgeen jij vermeldt niet aan dat er - zo mogelijk op korte termijn - een fundamentele discussie op gang komt om wat voor organisatie de NBA wil zijn en voor wie ? Succes vanmiddag. Paul Stoele

Toine Goossens

Alles wat het gedrag van de partners van de BIG4 kon beïnvloeden is allang gezegd. De kantoren die voor luisteren en tegenspraak openstaan hebben daar allang iets mee gedaan, of toch niet? Niet KPMG in ieder geval. Daar zijn de oogkleppen niet versteld en is de focus niet aan de moderne tijd van vertrouwensgedrag, doen wat van je verwacht wordt, voorbij gegaan. Daar is al dat gepraat en geschrijf niet serieus genomen. De invulling van Professioneel Kritische Instelling, ja dat sluit precies aan bij hoe wij opereren! Wij doen ons vak toch goed? De nieuwe werkgroep kan de volgende week met een voorstel komen. Alle ingrediënten zijn er al, het is een kwestie van het schrijven van het menu. Het menu bestaat uit een, variabele, selectie van opinies en de beste reacties op die opinies over gedrag en PKI, die de afgelopen vijf jaar op accountant.nl verschenen zijn. Alle partners van accountantsorganisaties die wettelijke controles uitvoeren worden uitgenodigd voor een gesprek onder vier ogen. Het onderwerp van dat gesprek is een selectie van tien van die opinies. Het doel van het gesprek is vast stellen dat deze partner begrijpt wat de importantie van deze opinies is en inziet wat dat voor persoonlijk functioneren en voor het functioneren van de eigen accountantsorganisatie inhoudt. Daartoe formuleert de partner drie verbeterpunten voor zichzelf en drie voor de eigen organisatie. Per drie maanden rapporteert de partner over de voortgang van het verwezenlijken van de verbeterpunten en de eigen inbreng daarbij. Voor september heeft 10% van de partners hun gesprek al gevoerd. Voor 31 december 60% en voor 1 april 2015 100%. Zo laat je politiek en maatschappelijk verkeer zien dat het menens is. Voor zover nodig legt het bestuur in de juni vergadering een spoedbesluit aan de leden voor.

Marcel Pheijffer

Huub, de toon van je oproep spreekt mij aan: wij hebben collectief een probleem en dat gaan we collectief oplossen. Maar mijn inbreng vanmiddag zal ook zijn in lijn met onderstaande commentaren: gezamenlijk optrekken geldt dan ook voor de werkgroep en zeker de stuurgroep. Je kunt niet blijven steken in het vragen van input in het debat aan anderen dan de kantoren en het maken van voorstellen aan kantoren (en NBA als procesbegeleider) te laten. Het door jou weergegeven argument 'want daar speelt de problematiek zich vooral af' is wat mij betreft niet valide. De motie vanuit de Tweede Kamer spreekt ook over een verzoek aan de 'accountancysector' om met voorstllen te komen en die sector gaat verder dan de kantoren alleen. Bovendien staat de NBA voor een pluriforme beroepsorganisatie, dan dient er dus ook vanuit een pluriforme stuur-, werk- en projectgroep tot voorstellen te worden gekomen. Het zou de accountantsorganisaties sieren de NBA in de taak als pluriforme beroepsorganisatie te steunen en te waarderen. Want ook hier gelden de waarborgen die conform de VGBA dienen te worden getroffen als het bijvoorbeeld gaat om zelftoetsing en belangenbehartiging. Laat de kantoren geen slager worden die het eigen vlees keurt. Dat zal immers leiden tot suboptimale oplossingen. Tot vanmiddag! Marcel

Roy Gorter

Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van Pieter. De problematiek is van buitenaf het meest zichtbaar bij OOB-kantoren, daarover geen twijfel. Maar als het gaat over problematiek op het terrein van de cultuur, kwaliteitsbeheersing, het besturingsmodel van de kantoren en de financiële prikkels lijkt het mij heel bijzonder als dit niet zou spelen bij niet-OOB kantoren.En als dat wel zo zou zijn dan wil je toch juist van beroepsgenoten van die kantoren weten waarom het daar niet speelt? Ik vind het niet logisch. De problemen bij de OOB-kantoren halen telkens het nieuws. Logisch dat we die willen aanpakken. Maar uit de AFM-rapporten is ook overduidelijk gebleken dat de kwaliteit bij niet-OOB kantoren ook zwaar onvoldoende is. Laten we die problemen liggen omdat ze minder prominent in het nieuws komen? Of vertrouwen we erop dat de werkgroep van OOB-beroepsgenoten ook voor deze kantoren wel weet wat goed is?

Pieter de Kok

Goedemorgen Huub, voor straks dan direct de vraag? "Een nieuwe werkgroep, samengesteld uit jongere beroepsgenoten afkomstig van OOB-vergunninghoudende kantoren. Want daar speelt de problematiek zich vooral af." Jongeren! Top. Echter, heb ik afgelopen 4 jaar iets gemist? Heb ik niet meerdere zeer zorgwekkende rapporten voor de niet OOB sector gelezen? Is het niet met name de groep niet-OOB kantoren die de handschoen van debat heeft opgepakt? De OOB sector grotendeels onzichtbaar. Ik begrijp het niet. Als je breder draagvlak zou ik zorgen dat er een breder team komt. Niet alleen OOB, niet alleen praktijk, en in combi met NBA. Bredere stuurgroep er boven en beperkte OOB groep eronder staat per definitie gelijk aan onbalans. Tot straks.

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

Aanmelden nieuwsbrief

Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.