Opinie

Martine Frijlink for NBA-president!

En weer haalt KPMG het nieuws. Met een stap voorwaarts, door een taboe te doorbreken en een buitenstaander, Jan Hommen, als bestuursvoorzitter te benoemen. Maar ook met een stap terug: Martine Frijlink stapt op als bestuurslid.

De stap voorwaarts zal de meeste aandacht krijgen. Althans, de pers kwam op het nieuws af als een zwerm jonge honden op een vers bot. En ja, oudgediende en ervaren rot Jan Hommen heeft nu eenmaal meer aanzien dan een jong bestuurslid en dus trekt de aandacht naar hem toe.

Daarom beschouw ik op deze plaats de andere kant van de medaille. Overigens verbaas ik mezelf daarmee. Ik ben normaal niet zo van het gedoe over vrouwen aan de top. Het doorbreken van het glazen plafond. Het goede over vrouwelijke en mannelijke kenmerken. Ik ben meer van ‘de beste persoon op een beschikbare plaats', ongeacht man of vrouw.

Maar laat ik eens een uitzondering maken. Martine Frijlink stond binnen en buiten KPMG bekend als een hardliner. Een vrouw met ‘guts'. Iemand met de wil om te veranderen. Iemand die de kritiek van buitenstaanders, waaronder de AFM, niet zonder meer als ‘geneuzel' afdeed.

Ze heeft weerstanden binnen het zwalkende KPMG opgeroepen. Als compliance officer, later als Country Quality & Risk Management Partner en ook als bestuurslid ging zij intern de discussie aan met de gevestigde orde. Zij lag lang niet bij iedereen goed, omdat ze er volgens sommigen te stevig in stond. Ook dat nieuws ‘lekte' de afgelopen weken weg uit de KPMG-krochten.

Met verhullend taalgebruik heet het nu dan dat zij bij KPMG is vertrokken wegens een verschil van inzicht over de uitvoering van beleid (bron: de Telegraaf). Terwijl ze eerder in de wandelgangen nog door diverse betrokkenen werd getipt als opvolgster van Jurgen van Breukelen, de voormalig bestuursvoorzitter.

Binnen de sector staat zij dus bekend als iemand die de accountantscultuur écht wilde veranderen. Geen woorden maar daden. Een vrouw naar mijn hart. Ik sprak haar tweemaal: en marge van een accountantsdebat in de Tweede Kamer en recent na een NBA-seminar over corruptie. Ze was erg openhartig. Verfrissend. Stelde zich kwetsbaar op. Ze schuwde niet om zaken te benoemen en waar nodig te veroordelen. Ook als die op ‘haar' KPMG betrekking hadden.

Het is jammer als goede mensen zelf dit soort consequenties (moeten) trekken. Maar het getuigt wel van haar kracht en autonoom denken. Niet met de meute meebewegen, maar zelf bewegen als de situatie daarom vraagt.

Haar vertrek wordt gecamoufleerd door de aanstelling van Jan Hommen. Maar het symboliseert tegelijkertijd dat hij nog het nodige (herstel)werk heeft te verrichten.

Overigens doemt er wel een grote kans op voor de NBA. Met de voordracht van Pieter Jongstra als de volgende NBA-bestuursvoorzitter wordt gekozen voor een ‘oud denker' die in ons wereldje niet bekend staat om zijn innovatief vermogen. Iemand waarvan het de vraag is of hij gezien zijn verleden, onder meer als bestuursvoorzitter van Ernst & Young, de veranderingen in het beroep gaat bewerkstelligen die nodig zijn.

Ik heb meer vertrouwen in iemand zoals Martine Frijlink. Zij stelt een daad die symbool staat voor de implosie die KPMG meemaakt. Zij besefte als geen ander dat het bijna twaalf uur is in Amstelveen. Zij doet wat vele bestuurders binnen de accountancy de afgelopen jaren nalieten en nalaten: een professioneel-kritische opstelling en rechte rug tonen. We hebben binnen de accountancy teveel types (gehad) van: wel woorden, geen daden.

Laten we - leden van de NBA - haar de kans geven, die haar binnen KPMG niet werd gegund. De kans om zaken binnen de accountancy daadwerkelijk te veranderen. Kortom: Martine Frijlink for NBA-president!

Wat vindt u van deze opinie?

Reageer Spelregels debat

Marcel Pheijffer (1967) is hoogleraar Forensische Accountancy aan de universiteiten Nyenrode en Leiden.

14 reacties

vanus

Marcel, Als de vermelde organisaties / instanties een aantal zaken te lang voor zich uit hebben geschoven, onder de bezielde verantwoordelijkheid van de Nederlandse politiek, hoe is het dan mogelijk dat er geen verloop van verantwoordelijke functionarissen heeft plaatsgevonden, daar waar dat wel gebeurt bij met name KPMG de laatste tijd? Wellicht niet fair deze vraag aan jou voor te leggen, maar toch ... Incasseren ok, maar dan wel tot op zekere hoogte, en wellicht iets met gelijke monniken en gelijke kappen. Eigenlijk best naief.

Marcel Pheijffer

AT:Hans De fase van kandidaatstelling lijkt voorbij. Het bestuur draagt Pieter Jongstra voor. Het is de vraag of deze aan de eisen voldoet die Felix en jij stellen. We horen het graag op de ledenvergadering. AT:vanus Gied dat de toezichthouder ook complimenten weet uit te delen. Ik denk dat AFM, DNB , accountants en politiek de PTA-problematiek te lang voor zich uit hebben geschoven. Of dergelijke kwesties in de toekomst beter gaan, al dan niet via publieke management letters, vraag ik me ten zeerste af. Wat onverlet laat dat de PML op zich een lovenswaardig initiatief is.

Hans Dijkstra

Wellicht is het nog wat vroeg om kandidaten te parachuteren voor het voorzitterschap. Er wacht de NBA, en in het bijzonder ook het bestuur met de voorzitter als 'front man' (m/v) een zware taak. Dagvoorzitter Felix Rottenberg vat dat elders op deze site goed samen in het verslag van de debatbijeenkomst. De toekomstige voorzitter zal die extra taak voortvarend vorm moeten geven. Sinds een paar jaar is de rol van de voorzitter (zeker ook naar buiten toe) al behoorlijk in gewicht toegenomen, en dat zal zeker niet minder worden. Bij het voorbereiden van deze kandidaatstelling/benoeming lijkt het me zaak die elementen van het profiel mee te wegen. Om de woorden van Rottenberg als extra al even te plakken op het profiel: 'door te pakken', 'duidelijke lijst prioriteiten', 'slagkracht', 'grote morele representativiteit', 'verrassen en verbazen, en uitstralen dat je het zelf wilt.'.

vanus

Marcel, Dat had ik reeds begrepen. Mijn reactie was niet jour gericht, maar had meer het karakter dat waarderen lastig is, zo niet onmogelijk. Vele visies, vele methodes en de individuele persoon in kwestie die begint met het waarderen. Wat is je visie over het laatste gedeelte van mijn commentaar? Met name de rol van AFM, DNB en de Nederlandse politiek in vermelde dossiers, en mogelijk meer naar de toekomst gericht.

Arie Molenkamp

AT: Henri, In jouw reactie op de voordracht van Martine Frijlink tot NBA-voorzitter, stel je terloops een geheel ander vraagstuk aan de orde. Graag wil ik daar op ingaan. Als ik het goed lees wil jij de MA en FA specialisten in Nederland laten fuseren. Je stelt daarmee de “checks en balances binnen de professie” te kunnen verbeteren. Graag wil ik begrijpen wat je boodschap is. Het is mij namelijk niet duidelijk wat je bedoelt. Wil je dat de accountants in business de onder vuur liggende, certificerende collegae gaan bijstaan? Wil je dat door het voeren van een brede interne discussie er in de maatschappij weer enig vertrouwen gaat ontstaan in de accountantsprofessie? Beoog je dat de accountant die als CFO of als controller werkzaam is meer weerwerk gaat leveren aan zijn controlerende collegae teneinde tot een gezamenlijk standpunt te komen bij de jaarrekeningcontrole? Ik vermoed dat je dat allemaal niet voor ogen heb. Maar wat bedoel je dan wel? Als je met die fusie bedoelt Henri dat alle RA’s vanuit de NBA over een kam moeten worden gescheerd en weer “gelijke kansen” (bijvoorbeeld op het voorzitterschap) moeten krijgen, dan vind ik dat een helder standpunt en zie ik de voordelen. Maar dan moeten we ook de consequenties onder ogen zien. Het maatschappelijk verkeer behoort dan te weten dat zij voortaan door alle accountants, binnen en buiten organisaties, als belangrijkste stakeholder wordt zien. Natuurlijk moet dan ook de ondernemingsleiding ervan op de hoogte worden gesteld dat de eerste prioriteit van de interne registeraccountants, welke functie ze ook bekleden, qua verantwoording, weer bij de extern accountant ligt. Dus niet meer a priori bij de ondernemingsleiding. Dit heldere standpunt zorgt wel voor complicaties als de intern werkzame registeraccountant als CFO of controller fungeert. De oplossing daarvoor is even gemakkelijk als vermoedelijk pijnlijk voor betrokkenen. De inschrijving in het RA-register wordt doorgehaald: men kan immers geen twee heren dienen. (http://publicauditing.nl/wp-content/uploads/28_Column_TC20_Twee-heren-dienen_Molenkamp_Tijdschrift-Cotrolling_januari-februari-2013.pdf) Als de betreffende registeraccountant ook RC is betekent dat aldus een eenmalig loslaten van een moeizaam verworven erkenning. Indien de registeraccountant geen RC is, dan zal er mogelijk wat bijscholing moeten plaats vinden alvorens de procedure kan worden opgestart om bij de VRC te worden ingeschreven. Een bijkomend voordeel van deze voor veel individuen ongemakkelijke affaire is dat in Nederland eindelijk het onderscheid wordt geïnstitutionaliseerd tussen het opleidings-/deskundigheidsprofiel van de als accountant of controller afgestudeerde en het beroep dat dit individu vervolgens gaat uitoefenen. De daarmee samenhangende belangen worden dan ook voor de buitenstaander duidelijk. Henry, het lijkt me uitgesloten dat je iets anders kunt bedoelen dan het bovenstaande. Maar dan vrees ik dat er nog veel moet worden nagedacht over de consequenties. Of suggereer je dat de NBA en de VRC zouden moeten fuseren? Die gedachte lijkt me onwaarschijnlijk. Er is immers sprake van verschillende kennisachtergronden, van afwijkende beroepsprofielen en van de volstrekt verschillende “opdrachtgevers”. Met een dergelijke fusie zou de VRC ook haar principle based controllerscultuur verliezen; een gedachte die bij mij opkomt omdat je verwijst naar de VS. Maar vooral zou het afbreuk kunnen doen aan de ingezette lijn om de RC verder te laten uitgroeien, beyond financial control (http://publicauditing.nl/wp-content/uploads/31_Column_TC24_Beyond-financial-auditing_Molenkamp_Tijdschrift-Controlling_november-2013.pdf) , tot de unieke, onafhankelijke, brede, professionele, strategische management controller die verantwoordelijk is voor de inrichting en het doen functioneren, in al haar aspecten, van het systeem van internal governance. Ik gok er dus maar op dat je voorstel beoogt om alle RA’s weer te verenigen; en dat over de consequenties nog wordt nagedacht.

Jan Weezenberg

AT: Jan Bouwens - 27-5-2014 0:13:05 Beste Jan, Je schrijft: Het komt de organisatie ten goede als er sprake is van keuze. Dat houdt organisaties levend. Organisaties hebben een bewezen hogere kans op overleven als zij zich weten aan te passen aan veranderende omstandigheden. Als zich maar een kandidaat meldt (goed of slecht), verkleint de organisatie zijn aanpassingsvermogen willens en wetens" k wil daar graag aan toevoegen: Als de organisatie geen enkele poging doet om een adequate infrastructuur voor communicatie (i.c. electronisch stemmen) op te zetten en de leden van de organisatie totaal geen reactie op deze omissie geven, dan verkleint de organisatie zijn aanpassingsvermogen willens en wetens. Effectueren van stemrecht is nu beperkt tot minder dan 10% van het aantal leden ! In deze situatie maakt het totaal niet uit of je op een enkele kandidaat kunt stemmen of er een aanbod van 10 kandidaten is. Prof. van Riel riep: jullie moeten beter communiceren en iedereen riep Ja Cees, we gaan beter communiceren !. Vriendelijke groet, Jan Weezenberg .

Marcel Pheijffer

AT:vanus Ik heb in het midden gelaten of de stap voor- en achteruit gelijkwaardig zijn.....

vanus

Een stap vooruit en een stap achteruit. Een simpele rekensom geeft 0 als uitkomst. Gelukkig maar. Tenminste geen achteruitgang, op basis van wiskunde. De exacte wetenschap, waartoe accountancy niet behoort, gaat toch niet winnen. Er is altijd iemand die vind dat er sprake is van een vooruitgang of achteruitgang, op basis van een persoonlijke mening. Accountants vinden persoonlijk ook vaak dat het afgeven van een accountantsverklaring geen bezwaar is. Echter als blijkt dat een ander er naar kijkt, vaak geen accountant, en als het keren van het tij geen nut meer heeft, veelal is dat dan een advocaat, curator of rechter blijkt dat de verklaring niet afgegeven had moeten worden. Uit het FD van vandaag kan opgemaakt worden dat de beroepsgroep voor een identiteitscrisis staat. Was dat niet al een tijdje bekend? Gerben Everts is van mening dat NBA een drijvende kracht is geweest binnen PTA. Hulde voor NBA. Een 3-punter, en eindelijk een aardig woordje van AFM richting NBA. Gerben Everts is zelf een voorstander geweest van de totstandkoming van de publieke managementletters en onderschrijft dan ook het belang. Hij is blij, dus wij zijn blij. Helaas toch ook een minder bericht, iets over PWC deze keer. Het afgeven van een verklaring, het reconstrueren van het verleden en tijdig waarschuwen van mogelijk zwaar weer is wederom niet gedaan, of niet genoeg en heeft geleid tot het stellen van aansprakelijkheid. Correct dat niet uit moet maken of de beste een dame of een heer is, maar de wereld zit anders in elkaar. Allemaal een goed weekend.

Ingrid van Rijswijk

Beste Marcel, De publiciteit omtrent de toetreding van een bekende naam, Jan Hommen, lijkt het inderdaad te winnen van het aftreden van een jong bestuurslid, Martine Frijlink. Zij is vanwege haar vasthoudendheid, vooruitstrevendheid en persoonlijkheid een belangrijk bestuurslid voor een organisatie als KPMG, juist nu in deze turbulente tijd. Dit staat los van het feit dat zij een vrouw is. De uitzondering die je zegt te maken op je motto ‘de beste persoon op een beschikbare plaats', ongeacht man of vrouw, is dus niet van toepassing. Bestuurders met een rechte rug aan de top! Met vriendelijke groeten, Ingrid van Rijswijk SBV Forensics

Henri van Horn

Besten, Los van de poppetjes lijkt het mij relevant om de weeffouten in NBA's governance te adresseren. Zo kan 50 procent van de NBA leden geen voorzitter worden omdat zij geen openbaar accountant zijn maar AIB. Ik denk dat wij in NL kunnen leren van de mergers in Australië en Canada waar de MA en FA professies fuseerden tot werkelijk geïntegreerde instituten: CPA Australië en CPA Canada. Hiermee organiseer je binnen de professie de gewenste checks and balances.

Toine Goossens

AT: Marcel, Ik deel je analyse, Frijlink aan het roer was net even een stap te ver voor de meerderheid binnen KPMG, maar geen geschikte eigen kandidaat; tja dan die Hommen maar. Het zou zo maar kunnen dat International toen dacht dat gaat niet ver genoeg, dan er maar zelf bij gaan zitten. Martine Frijlink als voorzitter. Doen.

Antoinette Dijkhuizen

Beste Marcel, Heerlijk hoe dat de situatie omschrijft. Ik kan ook zo genieten van de analyse van Jeroen Smit, is een gelijksoortig verhaal. Ik ben teruggevraagd door KPMG om in dienst te treden, vanwege 2 redenen; behoudt van vrouwelijk talent en ondernemerschap. Vanaf 2008 t/m 2010 was ik werkzaam in de functie van Senior Manager. Uit die periode ken ik Martine, en ik kan bevestigen, jouw analyse klopt. Echter, bij KPMG is er veel aan de hand. Maar als ik vandaag het FD lees, staat de gehele beroepsgroep voor een identiteitscrises. De cultuur van onze beroepsgroep is angstig, in zichzelf gekeerd en vooral gericht op geld. Naar mijn mening zitten we op een doodlopende weg. Een diepgaande verandering is nodig. Dat betekent dat er verfrissende mensen nodig zijn die het lef hebben om de vragen te stellen. Jammer dat Martine vertrekt bij KPMG, want juist nu zou er ruimte moeten komen om de vragen te stellen.

Juliette Bindenga

Meer Rotterdammers en meer vrouwen in de top van accountants!

Jan Bouwens

AT: Marcel Het komt de organisatie ten goede als er sprake is van keuze. Dat houdt organisaties levend. Organisaties hebben een bewezen hogere kans op overleven als zij zich weten aan te passen aan veranderende omstandigheden. Als zich maar een kandidaat meldt (goed of slecht), verkleint de organisatie zijn aanpassingsvermogen willens en wetens.

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

Aanmelden nieuwsbrief

Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.