Opinie

Eenvoud, Passie & Kennis, meer hebben we echt niet nodig

Ter ondersteuning van de mkb-praktijk publiceerde de NBA op 4 november 2011 in concept de 'Handleiding Nederlandse controlestandaarden bij de controles in het mkb'. Doel hiervan was beroepsbeoefenaren inzicht te geven in de toepassing van deze controlestandaarden en hen te helpen bij het efficiënt uitvoeren van kwalitatief hoogwaardige controles in het mkb.

In het bericht stond nog een relevant tussenzinnetje: "Daarmee ook een bijdrage leverend aan het algemeen belang." 

Deze handleiding is een vertaling van de door de Small and Medium Practices Committee van het IFAC uitgebrachte Guide to Using International Standards on Auditing in the Audits of Small- and Medium-Sized Entities

De NBA heeft iedereen uitgenodigd commentaar te geven op het concept. Dit kon tot 31 maart 2012, waarbij de NBA in het bijzonder was geïnteresseerd in het antwoord van de achterban op de vraag of de concepthandleiding voorziet in 'de behoefte'. 

Ik kan u vertellen, de reacties waren overweldigend. De 307 bladzijden mkb-handleiding zijn aan stukken gereten, van achter naar voren, van links naar rechts, elk hoofdstuk is kritisch door de achterban gewogen en gemeten. Bij de NBA zijn ze weken bezig geweest om alle input te beoordelen. 

Niet dus. 

Nu schijnt het mkb een redelijk deel te vertegenwoordigen van het aantal (vrijwillige) controleopdrachten in NL. Menig mkb-collega heeft mij afgelopen maanden aangegeven behoefte te hebben aan een 'SMART' controleaanpak, kort, helder en integratie naar moderne controletechnieken, maar vooral een aanpak die ruimte biedt voor het uitvoeren van ons mooiste ambacht: controleren met gezond verstand. 

Niet gehinderd door enig gebrek aan vertrouwen in de ambitie van mijn collega's om elke dag een topprestatie te willen leveren, de luxe te kunnen werken in een (deels toekomstig) landschap van robuust onderwijs, op maat gesneden MKB PE en gedegen, meedenkend toezicht door de 'deskundigen', zie ik veel kansen voor een handleiding van een A4-tje of tien. 

Mijn insteek is de afgelopen weken versterkt door het lezen van de biografie over Steve Jobs. Dat boek beslaat ruim 570 bladzijden, en overstijgt hiermee het aantal pagina's van de 'mkb-handleiding' ruimschoots. Als ik het boek terug breng naar (mijn) essentie dan zijn dit drie woorden: eenvoud, passie en kennis. 

Voilá, dan zijn we weer terug naar de basis, het DNA van Tuacc, mijn persoonlijke visie op het mooiste vak, en wellicht ook uw visie. 

Op 15 juni aanstaande organiseren de NBA en Tuacc een eerste debatbijeenkomst 'Assurance in het MKB'. Liefhebbers zijn welkom om een eerste stap te zetten naar een 'SMART' aanpak. 

Mijn biologische accountantsklok tikt op de volgende begrippen: begrijp uw klant, begrijp de processen, begrijp de transacties die door de processen lopen, onderken samen de belangrijkste risico's, begrijp de AO/IC, maak verbanden zichtbaar, analyseer uitzonderingen, doen risico's zich voor, waarom, koppel bevindingen terug rondom AO/IC-zwakheden, herhaal dit proces vijf à zes keer paar jaar. De jaarrekening is geen verrassing meer. 

En omdat het speelveld van ons mooiste vak inmiddels wat meer spelers omvat, hoop ik dat zowel de leiders van toezicht, compliance, vaktechniek, als mkb-accountants in het veld aanwezig zijn. Een A4 of tien, volledig, spot on, de kern, eenvoud, ruimte biedend voor passie en gezond verstand, zou het niet geweldig zijn! 

Tot de 15e

Pieter de Kok, aanjager Tuacc

Wat vindt u van deze opinie?

Reageer Spelregels debat

Pieter de Kok is partner bij Coney Minds. Van 2010 tot en met 2014 was De Kok aanjager van vernieuwingsbeweging Tuacc.

Gerelateerd

10 reacties

Paul Stoele

Kennisneming van het verhelderende boek van Brenda Westra en Gideon Folkers "Compendium Accountancy" deel 1B / COS * Controle van de Jaarrekening, kan voor velen nuttig zijn. Juist omdat het MKB zo divers is en de accountant steeds de optimale werkwijze voor de gegeven omstandigheden moet zoeken / vinden. Hierin ligt ook de schoonheid van ons vak. Als het even lukt ben ik er a.s. vrijdag bij.

Pieter de Kok

Mooie reacties! Laten we deze energie vasthouden tot as vrijdag face to face, tot vrijdag!

robin litjens

Beste Pieter: Ik ondersteun TUACC van harte en ben ook van mening dat dynamiek nodig is om ons beroep te verbeteren. Echter, eenzijdige focus op meer eenvoud en korter kan erg gevaarlijk zijn. Anders gezegd, het moet geen doel op zich zijn. Voor mij is de kern van accountantscontrole analytisch (vandaar ook scholing op academisch niveau). Sommige zaken kunnen nou eenmaal niet korter, eenvoudiger, simpeler. Met de zin "begrijp uw klant, begrijp de processen, begrijp de transacties die door de processen lopen, onderken samen de belangrijkste risico's, begrijp de AO/IC, maak verbanden zichtbaar, analyseer uitzonderingen, doen risico's zich voor, waarom, koppel bevindingen terug rondom AO/IC-zwakheden" beschrijf je in hoofdlijnen de COS. Waar jij volgens mij vooral op doelt is dat we als gevolg van alle details niet de hoofdlijn moeten vergeten en daar ben ik mee eens. Jou stelling is daarbij overigens niet in contradictie met de eventuele noodzaak van aanvullende guidance. In een complexer wordende samenleving zijn vaak meer regels nodig. Dan het laatste stuk van jou zin "....herhaal dit proces vijf à zes keer paar jaar." Waarom zou ik dit allemaal gaan doen als de onderneming bijvoorbeeld 1 of 2 leveranciers heeft en we met een simpele afstemming hetzelfde vast kunnen stellen? De afweging welke controlemix een accountant inzet moet ingegeven zijn door efficiency en zou mijns inziens in beginsel het totale spectrum van mogelijke controlemiddelen moeten kunnen behelzen. Dit is een analytisch proces! Overigens is deze afweging is ook maatschappelijk: de kosten van controle moeten opwegen tegen de baten... Dan de conclusie: "De jaarrekening is geen verrassing meer." ... persoonlijk zou ik pas verrast zijn dat de jaarrekening geen verrassing meer bevat bij een volledig procesgerichte controle (zoals je dat in de zin ervoor beschrijft). Denk bijvoorbeeld aan een impairment test aan het einde van het jaar omdat in december de omstandigheden zijn verslechterd. Een impairmenttest –met specifieke incentives– heeft vaak onvoldoende procesbeheersing omdat het inrichten van een proces voor iets wat niet frequent voorkomt en de kans dat het zich voor gaat doen ook niet voorspelbaar is. Daar komt bij dat er sprake is van een hoge betrokkenheid van het management (een van de kenmerken van het ‘MKB’ ) waardoor de voordelen van procesbeheersing nog verder kunnen marginaliseren. Hierbij wil ik overigens niets afdingen op het belang van IT, meer/andere procesgerichte controle, gebruik van statistiek en data-analyse etc. Tot slot nog dit: als we gaan 'differentieren' zou ik eerst willen weten wat 'het MKB' is. De traditionele indeling op basis van kwantitatieve groottecriteria lijkt me -vanuit het perspectief accountantscontrole- in ieder geval achterhaald. Denk bijvoorbeeld aan omzetneming bij een MKB onderneming die SAAS-achtige activiteiten heeft en deze tot op zekere hoogte clientspecifiek maakt. Denk aan commodity trading met complexe(re) derivatieve producten, etc etc.

Gerard van IJzendoorn

Binnen de NBA onderzoeken we op dit moment of we een gedeelte van de helpdesk via een linkedin groep kunnen opzetten. Misschien dat het idee van Barry hierin pas. Maar zoals Gideon terecht aangeeft, moeten er voldoende gepassioneerde accountants aan mee gaan werken. Vrijdag meer?

Gideon Folkers

Beste Barry, De zienswijze ‘niet vastgelegd, is niet gedaan’ is altijd heel erg negatief uitgelegd. Naar mijn idee omdat “wij” dit hebben opgepakt door checklist na checklist te ontwikkelen, die we nu uiteraard allemaal braaf zitten af te vinken. Als toetser van de AFM zou ik mij echter ernstig zorgen gaan maken op het moment dat ik zie dat in het dossier alle lijstjes zijn afgevinkt, op akkoord zijn gezet en vervolgens ook nog eens allemaal gereviewed. Was er dan nog wel tijd om over de echt belangrijke zaken goed na te denken? De COS vragen ons om onze keuzes onderbouwd vast te leggen. Laten zien dat we de klant en zijn business goed kennen, dat wij kunnen motiveren waarom we voor een bepaalde aanpak hebben gekozen, en hoe wij de controle informatie evalueren. Is hier iets mis mee? Natuurlijk niet! Wij moeten ons immers ook kunnen verantwoorden en daarbij helpt het ons zelf om analytisch op een gedegen manier na te denken over waar we mee bezig zijn. Het is logisch dat het vastleggen van een goede motivatie en een professioneel oordeel ontzettend moeilijk is. Daarom kan ook niet iedereen (controlerend) accountant worden. Het is een expertise… Checklists kunnen we gebruiken om na te gaan of we niets vergeten zijn. Een hulpmiddel dus en geen doel op zich. Diverse ‘standaard’ werkprogramma’s die nu op de markt te koop zijn, zijn heel breed en proberen zo volledig mogelijk te zijn. Volledigheid kan echter nooit aangezien elke klant uniek is. Zelfs niet met 800 vragen. Oplossing? 1. Stoppen met die “blindelings” afvinken van die zeer uitgebreid, maar onvolledige checklists; 2. Een eigen aanpak kiezen; 3. De goede dingen van de standaarden overnemen en 4. Een specifiek werkprogramma voor elke klant maken. Eerst een investering, maar je krijgt er een hoop voor terug is mijn ervaring. Het wordt dan ineens veel makkelijker om de toegevoegde waarde van de controle te laten zien. Bovendien maakt het de controle een stuk efficiënter omdat we immers geen tijd meer besteden aan zaken die wij niet belangrijk vinden. Jouw idee omtrent een community waarin kennis gedeeld wordt, klinkt inderdaad fantastisch. Dit begint wel met accountants die zich realiseren dat ze hier zelf ook de nodige effort in moeten stoppen en niet denken dat alles ze wel wordt voorgeschoteld. Zoals ik in mijn vorige reactie ook al aangaf: we moeten onze eigen regelgeving wel goed kennen en begrijpen, voordat we deze goed kunnen toepassen. Gelukkig zijn alle accountants bereid om zich hierin vast te bijten. Toch?

Gera

Beste Barry, Het NBA visie document nog niet gelezen? Graag zien we in jouw reactie op deze consultatie op welke golflengte de NBA moet aftemmen. Goed dat je er de 15e bij bent.

Barry van Leeuwen

Beste Pieter, Het feit dat de handleiding MKB geen tongen heeft losgemaakt is voor mij een bevestiging dat de NBA op een hele andere golflengte zit dan de MKB accountant. Die 307 pagina's zijn echt niet door te komen, laat staan dat het verhelderend werkt. Project mislukt, geen energie meer insteken. Jouw SMART aanpak op 10 A4'tjes klinkt smart maar zolang je de COS daar in wil passen gaat het wringen. De COS gaat uit van: niet vastgelegd is niet gedaan... De toezichthouder stelt: niet gedaan = dus fout en de accountantsorganisatie (van nature zeer risciomijdend) gaat dit proberen te managen in checklisten. Kom dan maar eens aan dat je als accountant je gezonde controle verstand wil gebruiken. Prima jongen, zolang de checklisten (lees: 800 vragen) maar afgewerkt zijn en je binnen het budget blijft. Wat dan wel? Laten we beginnen met ons als MKB accountants af te vragen waarom we hier op aarde zijn? Controledossiers opbouwen of staan voor onze handtekening en toegevoegde waarde leveren? Stel je eens voor: een controleaanpak die gebaseerd is op een community waar iedere MKB accountant best-practises kan uitwisselen. Van IT-audit in de cloud tot waardering van een bloembollenkraam. Waar branchespecifieke risico's worden besproken, hoe we die risico's aanvliegen en welke tools (dataanalyse, IT audit, etc.) beschikbaar zijn. Vaktechneuten en zij die met hun voeten in de klei staan vinden elkaar. Bijdragen worden gewaardeerd in kudo's, om te wisselen voor PE-punten. AFM, NBA, Belastingdienst, Banken en ondernemersnetwerken kunnen ieder vanuit hun eigen rol hier ook een bijdrage leveren om gezamelijk een dynamische omgeving te crëeren met maar één doel: eenvoud, passie en kennis om te zetten in kwaliteit en toegevoegde waarde. Niet realistisch? Ach..... Ik ben er bij de 15de!.

Gerard van IJzendoorn

De achtergrond van de handleiding is om een naslagwerk voor de MKB accountant te bieden. De dikke Van Dale gaat ook niet in 10 A4-tjes lukken. Per Cos wordt de toepassing binnen het KB toegelicht. De gedachte is om vanuit de handreiking een passend werkprogramma te maken, misschien wel van 10 kantjes of minder.

Pieter de Kok

Dank voor je reactie Gideon. Het gaat mij niet in de eerste plaats om het "herschrijven". De eerste stap is het onderkennen dat COS in MKB niet los mag worden gezien van andere instrumenten waarin basis, kennis, oefening, training ook een plek hebben. Denk aan op maat MKB Accountancy onderwijs, MKB PE, MKB coaching / training on the job, MKB slimme audit tools. De context. Binnen die context past COS. Vergelijk het met iTunes en de iPod. De iPod is de COS, simpel, passie, techniek. iTunes is de context, hierbinnen kunnen afspeellijsten maken, muziek toevoegen, verrijken. De tweede stap is dan de iPod voor MKB Assurance te ontwikkelen. Als de context waarborgen biedt dan kan de COS heel eenvoudig blijven. Overigens zie ik geen tendens naar korte lijstjes, het tegendeel, ik zie de tendens zijn zingeving, naar de vraag wat een goede controle is, een herontdekking juist van ons mooiste vak , 307 blz helpen hier niet bij. Jammer dat je er niet bent, het is een sessie van slechts 2 uurtjes, een start met een groep mensen die nut en noodzaak zien om kennis, passie en eenvoud te combineren.

Gideon Folkers

Beste Pieter, Weer een mooie oproep met passie! Ik heb de handleiding controlestandaarden voor het MKB ook doorgekeken en was niet onverdeeld enthousiast. Het afgelopen jaar heb ik mij erg verdiept in de COS en daar ook heel veel van geleerd. De COS zijn misschien niet altijd even duidelijk geschreven. Soms moet je een paar keer nalezen wat er nu precies staat. Daar tegenover staat wel dat mij is gebleken dat de COS veel ruimte bieden voor professionele oordeelsvorming en het maken van keuzes. De verplichtingen in de COS richten zich veelal op " de accountant moet overwegen". Of te wel je moet er over nadenken. Toepasbaarheid van deze regels in het MKB is zonder enige twijfel zeer goed mogelijk. Belangrijk wel is dat de accountant zich verdiept in de regels zodat hij de onderlinge samenhang begrijpt en dan ook goed onderbouwde keuzes kan maken. De afgelopen tijd krijg ik soms het idee dat mensen op zoek zijn naar een kort lijstje om "even snel en makkelijk" de controle uit te voeren. We moeten e.e.a. niet moeilijker maken dan nodig is, maar ook niet makkelijker! Het analyseren en begrijpen van de klant en vervolgens vastleggen van het professionele oordeel is een van de moeilijkste dingen. Dan moet je het echt goed begrijpen. Accountancy en in dit kader specifiek de controle is een vak, een expertise. Er is geen makkelijke weg. Je moet je er in vastbijten, oefenen, leren, proberen, onderzoeken, analyseren, over discussiëren. De huidige COS helpen je bij de gedachte vorming hierover. Jouw oproep om de COS in 10 A4-tjes te "herschrijven" vind ik dan ook wat te ver gaan. Hierdoor gaan mensen het niet ineens wel begrijpen. Alle nuances in de COS zul je hier toch bij nodig hebben. Een praktische "vertaling" en uitleg van de COS zou wel kunnen helpen. Mijn oproep zou zijn dat accountants een bewuste keuze moeten maken voor het expertise gebied Controle en er dan ook serieus voor moeten gaan. Niet denken "ik weet het allemaal wel". Maak een studie van de regelgeving en zoek naar de beste toepassing bij jouw klanten. Helaas kan ik er de 15e niet bij zijn (in verband met studieverplichtingen :)).

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

Aanmelden nieuwsbrief

Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.