Marcel Pheijffer

Voor een beroep dat aan kritiek onderhevig is, biedt het coronavirus een uitgelezen kans om zichzelf te bewijzen, aldus Marcel Pheijffer.

Discussie Column

Accountants: zet hem op!

Ik schreef het al in het FD: het coronavirus is een kans op eerherstel voor het accountantsberoep. Juist nu kunnen en moeten vakgenoten - in al hun functies - hun relevantie en toegevoegde waarde laten zien. Zowel voor cliënten als voor andere belanghebbenden in het maatschappelijk verkeer.

Cliënten en werkgevers die met acute problematiek te maken kunnen krijgen: leveranciers die niet meer kunnen leveren, stagnerende of terugvallende omzet door afname van producten en diensten, zieke medewerkers of inzakkende productiviteit door thuiswerken en verminderende communicatie.

Op financieel gebied kan liquiditeitsgebrek ontstaan waardoor bedrijven niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Met banken en overheidsdiensten kan overleg noodzakelijk zijn over aanpassing van financieringsafspraken, het doen van beroep op steunmaatregelen of het uitstellen van fiscale aangiften en het betalen van belasting.

Cliënten en werkgevers met verantwoordelijkheid voor en zorgen over medewerkers. Met juridische vragen over het noodgedwongen aanvragen van surseance van betaling of zelfs een faillissement. Of juist cliënten die mogelijkheden en kansen zien om extra investeringen te doen en geld te verdienen met nieuwe activiteiten.

We zitten al met al in een situatie waarin andere dimensies aan het begrip disruptie worden toegevoegd. Een situatie die van velen inzet, creativiteit, souplesse en het tonen van vakmanschap vergt. Ook van accountants(organisaties). Het is nu aan hen te laten zien wat zij waard zijn. Zowel op de korte als de lange termijn.

Op de korte termijn zullen de opdrachtgevers van de accountant centraal staan en zal de meeste aandacht naar hen uitgaan. Op de langere termijn, als het stof is neergedaald en de rust is weergekeerd, zal - door toezichthouders en belanghebbenden - worden teruggekeken op de hectische periode waarin we nu verkeren. Dan volgt niet alleen de beoordeling of de accountant zijn of haar cliënten goed heeft bediend, maar komt ook (weer) de vraag aan de orde of de accountant voldoende oog heeft gehad voor andere belanghebbenden in het maatschappelijk verkeer.

Financiers, investeerders en aandeelhouders hebben juist nu behoefte aan een goed inzicht in risico's en beheersingsmaatregelen. Op maat gesneden, zonder clichés, standaardteksten over risico's, langetermijnperspectieven en de toetsing (dis)continuïteit. Juist nu - midden in het cijferseizoen - gaat het erom met recht en rede zekerheid toe te voegen aan financiële en niet-financiële informatie.

Juist nu het accountantsberoep ook zelf in het oog van een storm staat, is dit een uitgelezen kans om zich te bewijzen. Beste collega's: zet hem op. Maak van deze crisis a blessing in disguise.

Wat vindt u van deze column?

Reageer

Marcel Pheijffer (1967) is hoogleraar Forensische Accountancy aan de universiteiten Nyenrode en Leiden.

Gerelateerd

16 reacties

Jan Weezenberg

Aanvulling op eerdere reactie "Onder de solvabiliteit van een onderneming wordt verstaan de mate waarin zij

in geval van liquidatie !!!!!

kan voldoen aan haar financiële verplichtingen.

De andere kengetallen worden bepaald op grond van aangenomen verwachte continuïteit.


Vraagje aan Arjan Brouwer :


Daar kan je toch maar niet een belangrijk cijfertje tussen zetten dat op een totaal andere veronderstelling is gebaseerd ?

En bovendien nog in ruime mate manipuleerbaar is.

Dus en derhalve in de uitwerking een machtig voorbeeld is van creative reporting, waarbij een niet bestaande financiele weerstand wordt gesuggereerd.

Getrouw beeld ? Vergeet het maar.

Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Leon van den Nieuwenhuijzen

Prima, Marcel dat je dit op de agenda zet maar sommige punten zijn voor later. Er moet “nu” gehandeld worden. Het is “nu” letterlijk en figuurlijk overleven, zeker ook voor het MKB en de zzp-ers. Dè grote uitdaging waar de overheid nu voor staat is niet alleen het opstellen van een steunpakket aan maatregelen (dit komt vandaag af), maar juist de operationalisering hiervan. Hoe krijgen we het uitgewerkt en weggezet, hoe krijgen we deze maatregelen binnen een paar dagen operationeel, hoe kan dit eenvoudig en hoe houden we dit proces in de hand qua registratie, beschikbare menskracht, systemen, verantwoording etc. Kunnen of moeten we hierin nu geen rol vervullen? Alle hens dus aan dek, ook accountants nu in de frontlinie.......dat is zeker even wennen voor onze beroepsgroep maar zal zeker gewaardeerd worden.

Jan Weezenberg

Opschorten verklaringen. Niet doen.
Noodoplossing ? verklaring over cijfertjes 2019 : gewoon opschrijven.

Continuiteit en toekomst: helaas niet te beoordelen, dus oordeelsonthouding.
Toelichting : overmacht door corona-virus

Jan Bouwens

goede discussie. Ik heb net vanmorgen een stukje naar het FD gestuurd hierover. In mijn ogen moet de accountant minstens eens per kwartaal de toegang tot kasmiddelen van de onderneming beoordelen voor de belanghebbenden. Op dit moment in de crisis zouden te veel bedrijven een probleem hebben om te kunnen claimen dat ze op eigen kracht verder kunnen.

André Koet

Marcel blinkt al jaren uit in het scheppen van overtrokken verwachtingen over wat van auditors verwacht kan worden. Dat doet het beroep geen goed. Ook met deze column gaat hij wat mij betreft weer over de schreef. Als auditor hebben wij een zeer bescheiden rol bij wat ons als maatschappij overkomt. Als we al een rol hebben.

Pieter van der Kwaak

Er worden zinvolle opmerkingen gemaakt. Het is goed om na te denken over de rol van de accountant in deze situaties. En we kunnen nu inderdaad onze toegevoegde waarde laten zien door naast onze klanten te gaan staan. (en tegelijk het maatschappelijk belang in het oog houden)

Maar laten we ons niet alleen richten op het controlewerk en de bijbehorende verklaringen. Immers het gros van ons/mijn werk is nog steeds samenstelwerk. Eens met Fouk dat de jaarrekening 2019 niet veel zal zeggen als het gaat om visie voor de toekomst.

Dus denk ik dat er veel aandacht zou moeten zijn voor het directieverslag. Een document dat zeer geschikt is om de Corona-gevolgen te beschrijven. Misschien zelfs wel deponering voor het middenbedrijf verplichten en de vrijstelling voor het opstellen bij het kleinbedrijf ervan (tijdelijk) opheffen.

Arjan Brouwer

Beste Harry, ik denk niet dat er iemand is die beweert dat het ongepast is om in de jaarrekening en/of het bestuursverslag goed uiteen te zetten wat de ontwikkelingen zijn waarmee een onderneming na balansdatum is geconfronteerd, wat de effecten daarvan zijn en wat de risico’s en onzekerheden zijn voor de toekomst van de onderneming. Of het opschorten van het afgeven van controleverklaringen in het maatschappelijk belang is weet ik niet.

Harry Mock RA

Terugvallen op de regelgeving zoals RJ 160 en iAS 10 is wegkruipen in je warme bedje terwijl de helft van de Nederlanders (en zij niet alleen)volgens het RIVM
het dodelijke virus zullen krijgen.
De accountants die na de rede van Rutte nog durven aftekenen zonder de toekomstige risicos die zich voor bepaalde sectoren nu al scherp aftekenen
te willen laten meewegen maken
een ernstige beroepsfout.
De KLM is obvious
maar kunnen de verzekeringsmaatschappijen alle schademeldingen wel uitbetalen ?
En dan de pensioenfondsen en beleggingsfondsen ,moeten de balansen per 31-12-2019 worden afgetekend nu duidelijk is dat de beleggingen in 2020 met een kwart tot een derde zijn gezakt ?
Zoals de vluchten nu zijn gestaakt moet de NBA nu een staking van het afgeven van controleverklaringen afkondigen .De geloofwaardigheid en de slagvaardigheid van het beroep staan op het spel. .

Fouk Tsang

Eens met Pieter echte helden zitten in de frontlinie van de gezondheidszorg, ons past een bescheiden bijrol. Ik denk dat de jaarrekening 2019 niet meer zo relevant is. Misschien in de corporate wereld nog een beetje. Maar in de reele economie met honderduizenden mkb ondernemingen niet. Wat nu belangrijk is dat de overheid snel met uitvoerbare ondersteuningsmaatregelen komt. Ik hoop dat de NBA, SRA en Novak daar gezamenlijk voor gaan strijden.

Pieter de Kok

Team vandaar ook mijn vraag: opschorten?

Niemand weet nu hoe de dag van morgen is en er wordt vandaag afgetekend...de regeling werktijdverkorting, die inmiddels al door 30.000 bedrijven is aangevraagd voor een kleine half miljoen werknemers is al meer dan 2008..

“..continuïteitsveronderstellingen”...vandaag kan in deze bizarre ontwikkelingen morgen anders zijn, negatiever of positiever (eg zicht op snel vaccin)...

Ben benieuwd naar triparti overleg. Dank voor de feedback.

Jan Weezenberg

Geachte Heren Brouwer en van Kempen

Helaas ben ik geen verslaggevingsdeskundige.

Maar bij het lezen van deze discussie herinnerde ik me een citaat uit een elementair boekje over kengetallen.
Dat citaat stond op 20 juni 2012 in een opinie op accountant.nl

Auteur: J.N, Weezenberg
Titel: solvabiliteitsratio mag geen fopspeen zijn.
Er kwam geen enkele reactie

Nu dus dat citaat uit 2012:

Gelezen in Basisboek Bedrijfseconomie van P. de Boer, M.P. Brouwers en W. Koetzier het volgende en mijns inziens veel betere verhaal.

"Onder de solvabiliteit van een onderneming wordt verstaan de mate waarin zij in geval van liquidatie kan voldoen aan haar financiële verplichtingen aan de verschaffers van vreemd vermogen.

Aangezien de liquidatiewaarde (verkoopwaarde) van de vaste activa niet bekend is, moet er bij de bepaling van de liquiditeit worden uitgegaan van de boekwaarden van de activa, zoals deze zijn opgenomen in de balans." (...)

"Hierbij is dan de vraag aan de orde of de onderneming voldoende eigen vermogen heeft om in geval van liquidatie alle verschaffers van vreemd vermogen hun leningen terug te betalen."

Mijn opinie uit 2012 is nog te vinden met de zoekmachine van Accountant.nl


Vriendelijke groet,
Jan Weezenberg

Arjan Brouwer

@Arnout, je hebt gelijk. Dat staat in RJ 160 en iAS 10:

160.206 "Gebeurtenissen die blijken na balansdatum en die geen nadere informatie geven over de feitelijke situatie per balansdatum dienen niet in de jaarrekening te worden verwerkt, tenzij deze een grote betekenis voor de rechtspersoon hebben omdat de continuïteitsveronderstelling vervalt en de jaarrekening wordt opgesteld uitgaande van liquidatie van het geheel van de werkzaamheden van de rechtspersoon."

IAS 10.14 "An entity shall not prepare its financial statements on a going concern basis if management determines after the reporting period either that it intends to liquidate the entity or to cease trading, or that it has no realistic alternative but to do so."

Marcel Pheijffer

@Pieter

Dank je. Mijn blog is zonder meer positief bedoeld.

Het is inderdaad de vraag in welke mate onze regels op dit soort situaties zijn toegesneden.

En ook is het de vraag hoe zinvol het überhaupt is om op dit moment - als het fysiek al mogelijk is - controles af te ronden.

Daarom zijn initiatieven van de Minister, AFM en NBA gewenst om met deze - buitengewone - situatie om te gaan. Hoe positief de snelle Audit Alert ook is, hier zijn meer stappen vereist.

Arnout van Kempen

Wellicht goed als een verslaggevingsdeskundige (ik niet!) wil reageren: ik meen dat een gebeurtenis NA balansdatum die voortbestaan gedurende minimaal een jaar onwaarschijnlijk maakt genoeg grond is om niet langer going concern te veronderstellen met bijbehorende waardering. Als dat klopt breng je de impact van deze crisis toch tot uiting in de jaarrekening 2019?

Pieter de Kok

Goed Marcel dat je dit op radar zet. Er zullen sectoren zijn waar alles asap op hold staat en impact verwoestend is (eg luchtvaart, horeca, events etc).

Hoe sympathiek onze rol ook is, de echte heldenrol ligt bij de mensen in de zorg, en ondernemend Nederland dat uitdagingen aangaan.

Wij auditors spelen geen mij betreft geen (helden)rol in dit stuk. Wat we wel kunnen besluiten is om alle verklaringen op te schorten....

Discontinuïteit, een zwarte zwaan, wie heeft de glazen bol om hier nu iets zinnigs over te zeggen. Ik heb retailclienten die zich ernstig zorgen maken, natuurlijk is dit nu het thema, daar praten we over, maar als ik vandaag afteken, kijk ik naar wat we nu weten. Ik lees net dat Goldman in een call met 1500 ondernemingen vanmiddag heeft voorspeld dat 100 miljoen Amerikanen zullen worden besmet.

Sta, als ik morgen weer en ga ik in modus “ aftekenen”, dan zal ik er aan denken, maar heel veel meer dan gezond verstand gebruiken, analyses cash toetsen, kan ik niet. Overmorgen is beeld wellicht weer anders.

Zeg het maar maatschappelijk verkeer, wachten we een paar weken en weten dan meer, of denderen we door en hopen op een quick turnaround.

Rene van Wingerden

Wat betreft de kern van het vakgebied, de jaarrekeningcontrole, voorzie ik hier juist een nieuwe verwachtingskloof. Op grond van 'de boekhoudregels' is de coronacrisis een gebeurtenis na balansdatum die je niet mag verwerken in de cijfers van 2019.

Dus accountants keuren cijfers goed alsof er niets aan de hand is.
De regelgeving over toelichting over twijfels omtrent de continuïteit gaan niet verder dan "een adequate uiteenzetting van de omstandigheden waarin de rechtspersoon verkeert" (RJ 170.305).

De gemiddelde jaarrekeninggebruiker zal dat wereldvreemd vinden.

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

Aanmelden nieuwsbrief

Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.